Những người đến thăm làng Zhanglidong có thể ngửi thấy
làng trước khi nhìn thấy nó. Hơn 100 chiếc xe rác đầy phè xếp hàng dài
trên con đường nhỏ dẫn vào làng. Mùi hoa quả thối nồng nặc, ruồi bay
lượn từng đàn.
Các xe này chờ đến lượt đổ rác vào bãi thải rộng cỡ
20 sân bóng ở ngay cạnh đó. Trong 5 năm qua, bãi rác thành phố Trịnh
Châu đã nuốt hết ngôi làng vốn thanh bình và nhỏ bé của 1.000 nông dân.
Cây cối ngoài đồng giờ bị nhiễm độc, không ai chăm sóc và thu hái. Mỗi
ngày, khoảng 100 tấn rác của Trịnh Châu - nơi sinh sống của 8 triệu
người - được đổ vào đây.
"Cuộc sống biến thành địa ngục", cư dân lâu năm của làng tên là Wang Xiuhua, 78 tuổi, than phiền với AP.
Ông vừa nói vừa lấy tay xua đám ruồi và muỗi, rồi bất ngờ ho một tràng
dài. Wang bảo rằng hơi bốc lên từ bãi rác đốt cháy phổi của ông.
 |
Một người vo gạo nấu cơm ngay bên cạnh đống rác chờ phân loại tại một nơi ở ngoại ô Bắc Kinh. Ảnh: AP. |
Trong quá trình phát triển kinh tế nhanh chóng của
Trung Quốc, rác thải ngày càng trở thành vấn đề đáng chú ý. Các thành
phố phình ra nhanh chóng và thải rác ngày càng nhiều, khiến giới chức
phải vật lộn để đối phó. Trong hai thập kỷ, khối lượng rác tăng gấp ba
lần lên 300 triệu tấn mỗi năm.
"Rác chưa từng là vấn đề trong quá khứ, bởi khi đó
chúng tôi không có siêu thị, không có nhiều loại bao gói và không có
những danh sách bất tận các thứ để mua", Nie Yongfeng, chuyên gia về
quản lý rác thải của Đại học Thanh Hoa, nói. "Giờ đây bỗng nhiên chính
phủ lo lắng về hàng núi rác mà không kiếm được chỗ nào để đổ".
Tại là Zhanglidong, dân làng thường xuyên chửi nhau
với những người lái xe rác, đôi khi họ còn làm hàng rào sống nhằm ngăn
các chuyến xe chở rác từ Trịnh Châu đến đổ.
"Trịnh Châu sạch sẽ tinh tươm bởi rác của họ được đổ
hết cả vào làng chúng tôi", Li Qiaohong, người có đứa con trai 5 tuổi
bị bệnh chàm, mà cô cho là do rác gây ra, nói.
Gia đình Li và vài nhà khác nằm cách bãi thải chỉ 100
mét, qua một hàng rào. Mỗi hộ nhận được 15 USD mỗi tháng do chính quyền
cấp, để đề bù tổn hại về môi trường. Rác thải không chỉ làm ô nhiễm
nước và không khí mà còn vấy bẩn các mối quan hệ. Nhiều người dân làng
cho biết họ không hề được hỏi ý kiến khi bãi rác được thành lập, và họ
ngờ rằng các quan chức địa phương đã ăn tiền để đồng ý cho bãi rác tồn
tại ở đây.
"Chúng tôi là dân nhà quê nào có biết gì ... chúng
tôi có biết bãi thải là gì đâu", Li nói. "Nếu biết chuyện ô nhiễm như
thế này chúng tôi đã làm tất cả những gì có thể để ngăn chặn không cho
họ xây. Giờ thì quá muộn rồi".
Năm ngoái, hàng nghìn nông dân của tỉnh Hồ Bắc đang
xô xát với cảnh sát để phản đối việc xây dựng một khu chứa chất thải
gần nhà của họ. Cùng năm ngoái, cư dân ở Bắc Kinh tụ tập tại các văn
phòng của Bộ Môi trường để phản đối tình trạng ô nhiễm từ các bãi chứa
chất thải và kế hoạch xây các lò đốt rác. Hồi tháng 7, các quan chức đã
quyết định bỏ ý tưởng xây lò và đóng cửa bãi rác sớm 4 năm so với dự
định.
Ở phía đông Bắc Kinh, giới chức địa phương đã đầu tư
hàng triệu đôla để nâng cấp bãi thải và lò đốt Gao An Tun, đáp ứng các
tiêu chuẩn về môi trường và sức khỏe quốc tế. Điều này được thực hiện
sau khi hơn 200.000 cư dân khu vực ký thỉnh nguyện thư phản đối tình
trạng rác bốc mùi.
Hiện nay có ít nhất 85% trong tổng số 7 nghìn tỷ tấn
rác của Trung Quốc được để ở các bãi thải, trong đó có nhiều bãi không
phép mọc ra tại các vùng nông thôn. Nước mưa gây rỉ kim loại, làm bốc
hơi khí ammoniac, phát tán vi khuẩn gây bệnh vào nguồn nước và đất đai,
sinh ra khí metan và carbon dioxide.
"Nếu chính phủ không tăng cường những nỗ lực nhằm
giải quyết tình trạng rác thải, Trung Quốc sẽ phải đối mặt với nguy cơ
khủng hoảng y tế trong những thập kỷ tới", Liu Yangsheng, chuyên gia
quản lý rác thải thuộc Đại học Bắc Kinh, cảnh báo.
Còn ở làng Zhanglidong, cư dân Zheng Dongxiao cho hay
cái giếng duy nhất của làng đã bị ô nhiễm và đang gây lở loét kinh niên
cho nhiều người.
Trong khi đó, Wang Ling, phát ngôn viên Sở Môi trường
Trịnh Châu, nói rằng họ đã bố trí một lớp polyethylene bên dưới các
đống rác để ngăn chặn sự xâm nhập của các chất thải xuống nền đất, và
các kết quả kiểm tra đều đạt chuẩn quốc gia.
Dân làng bảo rằng lớp nhựa lót đó đã bị rách và chỉ chắn được một phần bãi rác mà thôi.
Ông Liu nói chính phủ thấu hiểu rằng vấn đề chất thải
luôn luôn gây tranh cãi. "Điều mà họ cần làm là đầu tư thêm tiền cho
việc xây dựng và bảo trì các nhà máy chế biến tử tế hơn", ông nói.
Mai Trang