VietFriendly Online - Chuyện Buồn về Người Việt Làm Chui

Câu chuyện buồn về hơn một chục người Việt bị chết và mất tích khi một chiếc bè chở người Việt nhập cư bị lật trên sông Mekong thuộc lãnh thổ Thái Lan chỉ là bề nổi của một tảng băng chìm. Hiện nay có rất nhiều người lao động Việt Nam đang “làm chui” ở Thái Lan, chấp nhận cuộc sống tha hương bấp bênh vì mưu sinh.

Đường Khao San, thánh địa của Tây ba lô ở Bangkok, nơi có nhiều trẻ em Việt Nam bán hàng rong chưa đến 10 tuổi.

Rất nhiều lần khi vào các nhà hàng ăn ở Thái Lan, người viết bài này gặp những bồi bàn người Việt, thường là những thanh niên trẻ nói tiếng Thái khá sõi và luôn tìm cách che đậy nguồn gốc của mình để tránh bị nhà chức trách địa phương phát hiện. Không quá khó để họ hoà nhập vào cộng đồng người Thái bản địa.

Vẻ bề ngoài, người Việt và người Thái hầu như không khác nhau nhiều. Tiếng Thái cũng tương đối dễ học đối với người Việt. Một lý do nữa là tầng lớp lao động chân tay ở các thành phố lớn như Bangkok đa số là dân nhập cư từ Myanmar, Campuchia, Lào… nên người Thái cũng ít khi đặt dấu hỏi về người nước ngoài làm việc tại đây.

Ở đường Khao San, thánh địa của Tây ba lô ở Bangkok, có nhiều lần phóng viên đã bắt gặp những em bé Việt Nam bán hàng rong chưa đến 10 tuổi, nói sõi tiếng Thái và tiếng Anh. Cuộc sống giang hồ khiến cho các em già và sành sỏi hơn tuổi. Các em nhất định không cho biết mình vào Thái Lan từ khi nào và bằng cách nào, ai là người đỡ đầu. “Có mua thì mua, đừng có hỏi”, một bé gái đen đúa đã gằn giọng như vậy, khi được hỏi về gốc tích của mình.

Theo cảnh sát hoàng gia Thái Lan, rất nhiều trường hợp vào Thái Lan hợp lệ bằng giấy tờ như khách du lịch nhưng ở lại quá thời hạn bất hợp pháp. Nhưng cũng có nhiều người lao động nghèo tìm cách vượt qua biên giới bất hợp pháp qua các cửa khẩu ở vùng Đông Bắc giáp ranh với Lào. Đa số những người này là dân lao động gốc ở Nghệ An, Hà Tĩnh. Chính vì thế, khi trở về họ phải lén lút đi qua đường sông và gặp phải tai nạn rủi ro như trường hợp ở Nakhon Phanom vừa rồi.

Việt Nam và Thái Lan chưa có hiệp định về xuất khẩu lao động và người Việt không được cấp giấy phép lao động như những người nhập cư khác từ Myanmar hay Lào. Chính vì thế, nếu bị phát hiện, người Việt nhập cư bất hợp pháp ngay lập tức bị bắt giữ và bị trục xuất khỏi nước này.

Điều này không ngăn cản những người lao động Việt Nam tìm cách nhập cư bất hợp pháp vào Thái Lan để mưu sinh. Trên thực tế, có nhiều người bị các tổ chức đưa người lao động đi làm bất hợp pháp đưa sang Thái để làm việc với mức thu nhập rẻ mạt so với người lao động địa phương nhưng vẫn đủ hấp dẫn để họ bỏ nhà ra đi. Khi bị cảnh sát địa phương phát hiện, họ bị bỏ rơi. Người viết bài đã có lần tiếp xúc với những người Việt bị bắt giam tại trại giam của sở di trú cảnh sát hoàng gia Thái Lan tại Bangkok vào cuối năm 2006.

Theo người phụ trách điều tra của trung tâm lúc bấy giờ, người Việt thường xuyên chiếm số đông nhất ở trung tâm này. Vào thời điểm mà phóng viên đến trại tạm giam, số người Việt chỉ đứng thứ hai sau người Bắc Triều Tiên, đó là thời điểm Thái Lan phát hiện hơn 200 người Bắc Triều Tiên tị nạn trốn vào Thái Lan qua biên giới Trung Quốc và Myanmar.

Năm 2006, trại tạm giam của cảnh sát hoàng gia Thái Lan tại Bangkok đã giữ và trục xuất 489 người Việt, và năm 2007 con số này lên đến 900 người chỉ trong chín tháng đầu năm. Số những người bị bắt, theo cảnh sát Thái Lan chỉ là bề nổi của tảng băng. Họ tin rằng con số thực tế lớn hơn như vậy nhiều vì đây chỉ là những người bị phát hiện từ những cuộc kiểm tra bất chợt.

Những người Việt bị bắt giữ ở đây, đa phần là những phụ nữ và thanh niên trẻ, đã kể về nỗi khổ của cuộc sống lao động lén lút để dành tiền gửi về nhà. Anh Đinh Văn Hoá, một nông dân 32 tuổi từ Thanh Hoá lúc bấy giờ cho biết: “Tôi kiếm được khoảng 8.000 baht một tháng (khoảng hơn 200 đô la vào thời điểm đó). Tôi làm được ba tháng thì bị bắt, những người tổ chức lao động giữ mất giấy tờ và khi bọn tôi bị bắt thì họ bỏ mặc”.

Có nhiều trường hợp người lao động quá nghèo không có tiền mua vé máy bay (khi bị trục xuất về) thì được một số tổ chức phi chính phủ hoặc đại diện cao ủy Liên hiệp quốc về người tị nạn giúp tài trợ vé máy bay cho họ trở về. Việc tiếp xúc với người Việt bị bắt giờ đây khó khăn hơn vì chính quyền Thái Lan đã siết chặt các quy định về an ninh ở đây.